Ứng Dụng

Bài thuốc dân gian đông y chữa sốt nóng lâu, khát nước và ra mồ hôi với sâm bố chính

by in Bài thuốc 5 Tháng Tám, 2023

1. Giới thiệu về sâm bố chính

Sâm bố chính (Abelmoschus sagittifolius) là một loại cây thân thảo thuộc họ Malvaceae (còn được gọi là họ bông). Nó còn có các tên gọi khác như Sâm thổ hào, Sâm báo, Nhân sâm Phú Yên. Cây này thường được trồng như một cây lấy quả và lá làm thực phẩm, đồng thời cũng được sử dụng trong y học dân gian với mục đích chữa bệnh.

Dưới đây là một số đặc điểm chính của cây Sâm bố chính:

  • Hình dạng và chiều cao: Sâm bố chính là một cây thân thảo có thể cao từ 1-2 mét. Thân của cây mọc thẳng đứng, có gân nổi rõ và có màu xanh.
  • ở phía gốc cây có hình trái xoan, trong khi phần cuối của phiến lá có thể có hình tim hoặc hình mũi tên, đầu phiến lá không có đỉnh nhọn. Các lá ở phần gần ngọn cây dần dần thu hẹp khi đi lên, và đôi khi phiến lá có thể chia thành thuỳ ở giữa, tạo ra dáng vẻ giống mũi tên. Kích thước của lá khoảng 6-7cm dài và 30mm rộng. Mặt trên của lá có thể có lông một cách đơn độc hoặc theo hình dạng của hình sao. Lòng lá có hình dạng như chiếc kèn, có sợi chỉ dài khoảng 7mm và ít lông.
  • Hoa của cây thường có màu hồng hoặc đỏ, với phần phớt màu vàng, nở duy nhất tại các kẽ lá. Đường kính của hoa có thể lên đến 8cm. Cuống hoa dài khoảng 5-8cm, bề mặt có lông cứng và một chút phồng ở đầu. Tiểu đài của hoa được tạo thành từ 7-10 bộ phận, có chiều dài khoảng 12-14mm, được bao phủ bởi lông mảnh. Đài hoa có hình dạng túi, ở phần đỉnh thường có một số răng nhỏ, và đài hoa sẽ nứt và rụng sớm. Cánh hoa có kích thước khoảng 5-6cm dài và 3-4cm rộng ở phần đỉnh. Các nhị hàn thường hợp lại để tạo thành một cột. Bao phấn bao phủ cột hoa và có màu đỏ cho đến gốc cột.
  • Quả của cây có hình dạng trứng nhọn, có chiều dài gấp ba lần so với tiểu đài, và bề mặt ngoài của quả có lông. Khi quả chín, nó sẽ nứt thành năm mảnh vỏ, cả mặt trong và mặt ngoài đều có lông. Hạt của quả có hình dạng giống như thận, có màu nâu, và trên bề mặt ngoài thường có những đường vân xen kẽ tạo thành các gợn màu vàng nhạt.
  • Phân bố: Sâm bố chính xuất hiện ở nhiều khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới trên thế giới, bao gồm châu Phi, châu Mỹ, và khu vực Đông Nam Á. Loại cây này thích hợp với khí hậu ấm áp và đất phổ biến. Sâm bố chính mọc hoang và được trồng ở nhiều nơi ở Việt Nam. Miền Bắc có nhiều nhất ở các vùng núi huyện Nam Đàn, Thanh Chương, Hương Sơn (Nghệ An, Hà Tĩnh). Một vài địa phương thuộc Quảng Bình, Hoà Bình và Tây Bắc.

Sâm bố chính được trồng chủ yếu để lấy quả và lá làm thực phẩm. Quả của cây có thể được chế biến thành món ăn, hoặc sử dụng làm nguyên liệu cho các món canh, xào. Lá của cây cũng có thể được nấu chín hoặc dùng tươi trong các món ăn.

Ngoài ra, cây Sâm bố chính cũng có giá trị trong y học dân gian. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng các thành phần hóa học trong cây có tác dụng chống viêm, chống oxi hóa, và hỗ trợ hệ miễn dịch. Dưới dạng thuốc dân gian, cây Sâm bố chính thường được sử dụng để giúp giảm đau, làm dịu viêm, và điều trị các vấn đề về tiêu hóa.

Tác dụng dược lý của sâm bố chính

Sâm bố chính (Abelmoschus sagittifolius) được sử dụng trong dân gian và có một số tác dụng dược lý tiềm năng. Tuy nhiên, hãy lưu ý rằng thông tin về tác dụng dược lý của cây này chủ yếu dựa trên kiến thức dân gian và các nghiên cứu khoa học chưa được chứng minh rõ ràng. Dưới đây là một số tác dụng dược lý tiềm năng của Sâm bố chính:

  • Tác dụng giảm đau và chống viêm: Lá và rễ của Sâm bố chính được cho là có tác dụng giảm đau và chống viêm. Chúng có thể được sử dụng để giảm triệu chứng đau do viêm, như đau khớp, viêm khớp, hoặc viêm nhiễm.
  • Tác dụng giảm cholesterol: Một số nghiên cứu trên động vật đã ghi nhận rằng chiết xuất từ Sâm bố chính có thể giúp giảm mức cholesterol trong huyết thanh. Tuy nhiên, cần thêm nhiều nghiên cứu trên con người để xác nhận tác dụng này.
  • Tác dụng hạ đường huyết: Một số nghiên cứu sơ bộ đã ghi nhận rằng Sâm bố chính có thể giúp hạ đường huyết, có lợi cho người bị tiểu đường. Tuy nhiên, cần thêm nhiều nghiên cứu để xác minh tác dụng này.
  • Tác dụng chống vi khuẩn: Có một số bằng chứng cho thấy Sâm bố chính có hoạt tính chống vi khuẩn và có thể được sử dụng trong điều trị các bệnh nhiễm trùng.
  • Tác dụng chống oxy hóa: Sâm bố chính chứa các hợp chất có tác dụng chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào khỏi sự tổn thương do các gốc tự do.
  • Tác dụng bảo vệ gan: Một số nghiên cứu trên động vật đã ghi nhận rằng Sâm bố chính có tác dụng bảo vệ gan khỏi tổn thương do các chất độc hại.

Thành phần hóa học của sâm bố chính

Sâm bố chính (Abelmoschus sagittifolius) chứa nhiều thành phần hóa học có lợi cho sức khỏe. Dưới đây là một số thành phần quan trọng trong cây Sâm bố chính:

  • Flavonoid: Sâm bố chính chứa nhiều flavonoid như quercetin, kaempferol, rutin và myricetin. Flavonoid là các hợp chất chống oxi hóa mạnh, giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do các gốc tự do.
  • Polysaccharide: Sâm bố chính có chứa các polysaccharide có tác dụng tăng cường hệ miễn dịch và giảm viêm.
  • Tinh dầu: Cây Sâm bố chính có chứa tinh dầu với nhiều hợp chất có mùi thơm đặc trưng như humulene, caryophyllene và phytol.
  • Acid hữu cơ: Cây chứa các acid hữu cơ như ascorbic acid (vitamin C), citric acid, malic acid, oxalic acid và succinic acid.
  • Vitamin và khoáng chất: Sâm bố chính cung cấp các vitamin như vitamin C và các khoáng chất như kali, canxi, magiê và sắt.
  • Protein và chất xơ: Sâm bố chính chứa một lượng nhất định protein và chất xơ, có lợi cho hệ tiêu hóa và sức khỏe tổng thể.
  • Alkaloid: Cây cũng chứa một số alkaloid như hibiscusine và hibiscuscidine, nhưng chúng thường không có ảnh hưởng lớn đến tác dụng dược lý.
  • Beta-sitosterol: Đây là một loại sterol có trong Sâm bố chính, có tác dụng giảm cholesterol và hỗ trợ sức khỏe tim mạch.

Lưu ý rằng thành phần hóa học của cây Sâm bố chính có thể thay đổi tùy thuộc vào điều kiện tăng trưởng, địa điểm và phương pháp thu hoạch. Trước khi sử dụng Sâm bố chính hoặc bất kỳ loại thảo dược nào để điều trị bệnh, nên tham khảo ý kiến ​​của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

2. Bài thuốc dân gian đông y chữa sốt nóng lâu, khát nước và ra mồ hôi với sâm bố chính

Bài thuốc dân gian chữa sốt nóng lâu, khát nước và ra mồ hôi với sâm bố chính có thể được thực hiện như sau:

Nguyên liệu:

  • 20g củ sâm bố chính tươi hoặc khô (cắt nhỏ hoặc giã nhuyễn)
  • 500ml nước
  • Thục địa 30g
  • Nhục quế 3g

Hướng dẫn:

  1. Rửa sạch củ sâm bố chính và cắt nhỏ hoặc giã nhuyễn.
  2. Đổ 500ml nước vào một nồi và cho củ sâm bố chính và các thảo dược vào.
  3. Đun nấu nước cùng củ sâm bố chính trên lửa nhỏ cho đến khi nước còn 1/3 (khoảng 150ml). Lưu ý không nấu quá lâu để tránh mất mát quá nhiều thành phần hữu ích trong cây.
  4. Tắt bếp và để nước sâm bố chính nguội tự nhiên.
  5. Lọc bỏ củ sâm bố chính và các thảo dược sau đó chỉ dùng nước nấu để uống.
  6. Uống 1-2 lần mỗi ngày, mỗi lần 100-150ml.

Bài thuốc trên được sử dụng trong y học dân gian để giúp làm giảm cơn sốt nóng, giảm cảm giác khát nước và hỗ trợ quá trình ra mồ hôi. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng nề, bạn nên tham khảo ý kiến ​​của bác sĩ để được khám và điều trị đúng cách. Ngoài ra, trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc hay bài thuốc nào, bạn nên tham khảo ý kiến ​​của chuyên gia y tế để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Leave a Reply

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

    Cart