Bài thuốc Đông y chữa phong thấp ở người cao tuổi với tục đoạn
1.Thông tin về cây tục đoạn
Tục đoạn là một loại cây mọc hoang, nhưng nhờ có các thành phần hoạt chất đa dạng, nó đã được sử dụng làm vị thuốc trong y học truyền thống. Các hoạt chất trong cây này đã khiến nó trở thành một thành phần quan trọng trong nhiều bài thuốc bổ thận, chữa đau nhức xương khớp, và hỗ trợ điều trị động thai.
Với tên gọi khác như rễ kế, đầu vù, sâm nam, cây tục đoạn đã xuất hiện trong các vị thuốc và bài thuốc truyền thống trong nhiều thế kỷ. Cây tục đoạn thường được tìm thấy trong tự nhiên và được thu hái để sử dụng trong y học cổ truyền.
Cây tục đoạn (Dipsacus japonicus) là một loại cây thân thảo thường mọc hoang trong các khu vực miền núi. Dưới đây là mô tả về hình thái của cây tục đoạn:
- Thân: Thân của cây tục đoạn thường cao từ 1 đến 2 mét, có hình dáng thẳng đứng và hơi khúc xạ. Thân có bề mặt có thể có lớp lông mịn hoặc không có lông tùy vào điều kiện môi trường. Thân được hình thành từ các đoạn thân liên tiếp nhau, tạo nên sự đa dạng và sự thay đổi trong chiều dài của cây.
- Lá: Lá của cây tục đoạn có hình dáng hình bầu dục, bề mặt lá thường có lớp lông nhỏ. Lá có chiều dài từ 10 đến 20 cm và chiều rộng từ 5 đến 10 cm. Lá mọc đối xứng theo cặp, tạo nên một sắp xếp lá đối xứng trên thân cây.
- Hoa: Hoa của cây tục đoạn mọc thành các bông hoa nhỏ tạo thành một chùm hoa dạng cụm ở đỉnh thân. Hoa có màu trắng hoặc hồng nhạt và thường có hình dạng ống dài. Hoa chứa các phần thai, nhị và bầu.
- Quả: Sau khi hoa chéo phơi hạt thì chúng sẽ tạo ra các hạt cứng và nhỏ, có thể dính vào áo và bộ lông của động vật, giúp việc phân tán hạt diễn ra một cách hiệu quả.
Thành phần hóa học có trong tục đoạn bao gồm:
- Tinh dầu: Tinh dầu thường có tác dụng thơm, có thể có các tác động kháng viêm, chống vi khuẩn và thư giãn.
- Tannin: Tannin là một loại hợp chất có khả năng tạo kết tủa với protein và các chất khác, thường được sử dụng để làm nguội và chống viêm nhiễm.
- Saponin: Saponin là một loại hợp chất có khả năng tạo bọt khi khuấy lên trong nước, thường có tác dụng tạo bọt, làm sạch, và có thể có tác dụng kháng viêm.
- Beta-sitosterol và daucosterol: Đây là các loại phytosterol, các hợp chất thực vật có thể có tác dụng làm giảm hấp thụ cholesterol và có tiềm năng hỗ trợ sức khỏe tim mạch.
- Sucrose: Sucrose là một loại đường tự nhiên có chức năng cung cấp năng lượng cho cơ thể.
2.Bài thuốc Đông y chữa phong thấp ở người cao tuổi
Sau đây là các bài thuốc từ y học truyền thống được sử dụng để hỗ trợ điều trị phong thấp ở người cao tuổi.
Bài thuốc 1: Dùng khi thời tiết thay đổi khiến các khớp đau nhức, người bệnh trằn trọc, ít ngủ.
Thành phần:
- 20g tục đoạn
- 12g xương bồ
- 16g thổ phục linh
- 12g tang chi
- 16g rễ bưởi bung
- 12g rễ cỏ xước
- 12g cam thảo
- 10g quế chi
Cách thực hiện:
- Chuẩn bị các loại dược liệu theo số lượng đã nêu trên.
- Sắc cùng 1 thăng nước: Đặt tất cả các dược liệu vào nồi nước và đun sôi. Khi nước sôi, giảm lửa để đun nhỏ lửa trong khoảng 30 phút.
- Loại bỏ bã: Sau khi đun sắc, lọc lấy nước thuốc và loại bỏ bã các dược liệu.
- Lấy 350ml thuốc: Lượng nước thuốc còn lại sau khi lọc khoảng 350ml. Đây là liều thuốc dùng cho mỗi lần.
Bài thuốc 2: Chữa phong thấp ở người cao tuổi. Dùng khi chân tay lạnh, khớp gối đau mỏi kèm biểu hiện cứng khớp, đi đứng chậm, cơ thể suy nhược.
Thành phần:
- 16g tục đoạn
- 12g cà gai leo
- 10g phòng phong
- 16g kinh giới
- 12g xuyên khung
- 12g tế tân
- 16g huyết đằng
- 10g quế chi
- 16g bưởi bung
- 12g cẩu tích
- 12g chích thảo
Cách thực hiện:
- Chuẩn bị các loại dược liệu theo số lượng đã nêu trên.
- Sắc nước đặc: Đặt tất cả các dược liệu vào nồi nước và đun sôi. Khi nước sôi, giảm lửa để đun nhỏ lửa trong khoảng 30 phút.
- Chia làm 2-3 lần uống: Sau khi đun sắc, lọc lấy nước thuốc và chia thành 2-3 lần uống, tùy theo cách sử dụng.
- Uống hàng ngày: Dùng bài thuốc mỗi ngày trong suốt một tháng.
Cách sử dụng:
- Mỗi lần dùng tương ứng với một phần nước thuốc chia làm 2-3 lần.
- Uống bài thuốc trong ngày.
Bài thuốc 3: Chữa phong thấp ở người cao tuổi
Thành phần:
- 12g tục đoạn
- 12g hà thủ ô chế
- 12g rễ cúc tần
- 16g thổ phục linh
- 20g cỏ xước
- 20g xấu hổ
- 16g độc hoạt
- 16g đơn hoa
- 10g quế chi
- 10g thiên niên kiện
Cách thực hiện:
- Chuẩn bị các loại dược liệu theo số lượng đã nêu trên.
- Sắc nước đặc: Đặt tất cả các dược liệu vào nồi nước và đun sôi. Khi nước sôi, giảm lửa để đun nhỏ lửa trong khoảng 30 phút.
- Sắc nước uống: Sau khi đun sắc, lọc lấy nước thuốc và uống mỗi ngày trong suốt một tháng.
Cách sử dụng:
- Uống mỗi ngày trong suốt một tháng.
- Tương tự như bài thuốc 2, có thể chia thành nhiều lần uống trong ngày.
Bài thuốc 4: Chữa phong thấp ở người cao tuổi.Dùng khi đau khớp chạy từ khớp này sang khớp khác, có dấu hiệu sốt, đau tức ngực, khó thở đi kèm.
Thành phần:
- 16g tục đoạn
- 16g hoài sơn
- 12g cẩu tích
- 12g liên nhục
- 16g ngũ gia bì
- 12g hà thủ ô chế
- 16g hy thiêm
- 16g độc hoạt
- 12g đơn hoa
- 16g kinh giới
- 10g phòng phong
Cách thực hiện:
- Chuẩn bị các loại dược liệu theo số lượng đã nêu trên.
- Sắc nước đặc: Đặt tất cả các dược liệu vào nồi nước và đun sôi. Khi nước sôi, giảm lửa để đun nhỏ lửa trong khoảng 30 phút.
- Sắc nước đặc 3 lần: Sau khi đun sắc lần đầu, lọc lấy nước thuốc và đổ vào nồi nước mới. Lặp lại quá trình đun sôi và lọc thêm 2 lần nữa để tạo nước đặc.
- Loại bỏ bã: Sau khi đun sắc 3 lần, lọc lấy nước thuốc đặc và loại bỏ bã các dược liệu.
Cách sử dụng:
- Chia nước đặc thành 3 lần uống.
- Uống mỗi ngày trong suốt một tháng.
Bài thuốc 5: Chữa phong thấp ở người cao tuổi. Dùng khi đau vai cổ lan xuống 1 bên cánh tay, đầu khó cử động kèm cảm giác tê bì.
Thành phần:
- 12g tục đoạn
- 20g thổ phục linh
- 12g lá lốt
- 16g rễ bưởi bung
- 16g rễ cỏ xước
- 16g ngải diệp
- 12g hà thủ ô chế
- 12g chích thảo
- 12g rễ cúc tần
- 10g quế chi
- 12g cà gai leo
- 10g thiên niên kiện
Cách thực hiện:
- Chuẩn bị các loại dược liệu theo số lượng đã nêu trên.
- Sắc nước đặc: Đặt tất cả các dược liệu vào nồi nước và đun sôi. Khi nước sôi, giảm lửa để đun nhỏ lửa trong khoảng 30 phút.
- Sắc nước đặc: Sau khi đun sắc, lọc lấy nước thuốc và loại bỏ bã các dược liệu.
Cách sử dụng:
- Uống mỗi ngày trong suốt một tháng.
- Uống khi thuốc còn ấm.
