Bài thuốc dân gian đông y chữa bệnh tăng huyết áp của người cao tuổi với tang ký sinh
1. Giới thiệu về tang ký sinh
Tang ký sinh (Scurrula parasitica), còn được gọi là Tang ký sinh, Tầm gửi cây dâu, Phoc mạy mọn (Tày) là một loài cây thực vật ký sinh thuộc họ Loranthaceae. Loài cây này thường được tìm thấy ở khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới của Đông Á và Đông Nam Á, bao gồm các quốc gia như Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Philippines và một số khu vực ở Ấn Độ và Trung Quốc.
Tang ký sinh có thân non mềm, không có rễ thực thụ và thường bám vào cây chủ bằng các cơ quan hút chính là các haustoria. Nó hấp thụ dưỡng chất và nước từ cây chủ, gây ra thiệt hại cho cây chủ và ảnh hưởng đến sự phát triển của nó.
Các đặc điểm của tang ký sinh bao gồm:
- Lá mọc đơn lẻ, có hình dạng bầu dục, có chiều dài từ 3 đến 8cm và chiều rộng từ 2,5 đến 5cm. Gốc của lá thường thuôn hoặc hơi tròn, còn đầu lá thường có dạng tù, đôi khi có thể lõm. Mặt mép của lá có dáng hơi lượn sóng và có các gân phụ cong; cuống lá ngắn.
- Cụm hoa mọc tại các vị trí kẽ lá, hình thành thành chùm rất ngắn gần giống dạng tán. Lá bắc (các lá bao phủ hoa) nhỏ có hình tam giác. Màu sắc của hoa thường là đỏ hoặc hồng tím.
- Đài hoa có hình dạng giống như một cái chùy, có những răng nhỏ ở phần cạnh, trong khi tràng hoa có hình dạng hình trụ và hơi phình ở phần giữa, và trên bề mặt tràng có một lớp lông. Hoa có tổng cộng 4 nhị, trong đó nhị dài hơn so với bao phấn.
- Quả hình dạng bầu dục và thường có những vết tích của đài hoa ban đầu.
Trong y học truyền thống, một số phần của tang ký sinh được sử dụng làm thuốc để điều trị một số bệnh như ho, viêm họng và các vấn đề khác. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng thông tin về tác dụng của tang ký sinh trong y học truyền thống chỉ mang tính chất tham khảo và không thay thế cho việc tham vấn ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế. Nếu bạn đang quan tâm đến việc sử dụng tang ký sinh để điều trị bệnh, hãy tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế có chuyên môn.
Tác dụng dược lý của tang ký sinh
Tang ký sinh được chế biến thành cao lỏng và uống cho chó, đã được chứng minh có tác dụng gây hạ huyết áp trên chó gây mê với liều 2g/kg thể trọng. Nghiên cứu in vitro cũng đã chỉ ra rằng cao tang ký sinh làm giãn mạch ngoại biên, giảm nhu động và trương lực cơ trơn ruột thỏ cô lập, đồng thời làm an thần và kéo dài thời gian giấc ngủ khi sử dụng hexobarbital.
Đáng chú ý là tang ký sinh không gây độc hại. Cao methanol và cao nước của nó đã được thử nghiệm và chỉ ra tác dụng ức chế khá mạnh trên transcriptase ngược của bệnh tăng nguyên tủy bào của chim. Cả hai cao này đều không gây độc hại tế bào với nồng độ có tác dụng ức chế hoạt tính của transcriptase ngược vượt trên 90%.
Nghiên cứu về tính độc hại tế bào của cao chiết từ các loài Loranthus ký sinh trên 15 loại cây chủ khác nhau đã chỉ ra rằng chỉ có 2 loài có hoạt tính độc hại tế bào. Một số chất chiết tách và tinh chế đã giúp giảm u báng và u rắn gây bởi tế bào u báng Ehrlich và tế bào u báng lympho Daltois.
Chất lectin có tác dụng gây ngưng kết hồng cầu thỏ ở nồng độ 156 mg/ml, nhưng không ảnh hưởng tới việc ngưng kết hồng cầu loại A B, O của người, ngay cả khi dùng nồng độ lectin cao là 100 mg/kg. Galactose, N-acetylgalactosamin sorbose, fructose và melizitose cũng đã được xác định có khả năng ức chế sự ngưng kết tiểu cầu thỏ bởi lectin. Bên cạnh đó, lectin cũng có tác dụng gây phân bào đối với tế bào lympho ngoại biên của lợn thiến.
Một chất độc hại khác, phân lập từ tang ký sinh, đã được chứng minh có khả năng ức chế sự tổng hợp protein trong một dịch phân giải hồng cầu lưới của thỏ.
Thành phần hóa học của tang ký sinh
Tang ký sinh (Loranthus parasiticus) có thành phần hóa học đa dạng và phong phú. Thân và lá của cây này chứa các hợp chất quercetin và avicularin. Còn riêng lá còn chứa các hợp chất d-catechin, quercitrin và hyperosid (Trung dược từ hải II, 1996).
Theo nghiên cứu của Chen Xihong và đồng nghiệp vào năm 1992, tang ký sinh cũng chứa lectin với hàm lượng đường lên tới 14%. Ngoài ra, cây còn chứa một lượng cao acid amin gốc acid và ít acid amin base. Arginn, một loại acid amin base, không được tìm thấy trong tang ký sinh (CA 117: 22098 z).
Một điểm đáng chú ý là tang ký sinh có chất độc đối với tế bào nhất là tế bào tủy xương (CA 120: 235.542 p), điều này cần phải được cân nhắc và nghiên cứu kỹ hơn để hiểu rõ hơn về tiềm năng độc hại của cây này đối với sức khỏe con người.
2. Bài thuốc dân gian đông y chữa bệnh tăng huyết áp của người cao tuổi với tang ký sinh
Bệnh tăng huyết áp (hypertension) là một tình trạng sức khỏe phổ biến trong đó áp lực máu trong mạch huyết đối với tường động mạch tăng lên đáng kể. Điều này có thể làm hao mòn dần mạch máu và làm tăng nguy cơ các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, bao gồm các bệnh tim mạch, tai biến, đột quỵ, và suy tim.
Ở người cao tuổi, bệnh tăng huyết áp là một vấn đề thường gặp do quá trình lão hóa của cơ thể. Thường xuyên tăng huyết áp là một dấu hiệu của quá trình lão hóa mạch máu và mất đi tính linh hoạt của chúng, dẫn đến áp lực máu tăng lên. Ngoài ra, người cao tuổi cũng có thể có nguy cơ cao hơn do các yếu tố như mất điều chỉnh huyết áp tự động, sự suy giảm chức năng thận, và mức độ hoạt động vật lý giảm đi.
Người cao tuổi có nguy cơ mắc bệnh tăng huyết áp cao hơn so với nhóm tuổi khác, và điều này cần được theo dõi và quản lý kỹ càng. Việc duy trì lối sống lành mạnh, ăn uống hợp lý, tập luyện thường xuyên, kiểm tra huyết áp định kỳ, và tuân thủ đúng đơn thuốc là các biện pháp quan trọng để kiểm soát tăng huyết áp ở người cao tuổi. Nếu có bất kỳ triệu chứng hoặc vấn đề sức khỏe liên quan đến huyết áp, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ để được tư vấn và chẩn đoán chính xác.
Bài thuốc 1:
Nguyên liệu:
- Tang ký sinh 12g
- Mẫu lệ 20g
- Hà thủ ô 16g
- Kỷ tử 12g
- Sinh địa 12g
- Quả dâu chín 12g
- Ngưu tất 12g
- Trạch tả 8g
Bài thuốc 2:
Nguyên liệu:
- Tang ký sinh 12g
- Bạch truật 12g
- Đảng sâm 12g
- Táo nhân 12g
- Long nhãn 12g
- Ngưu tất 12g
- Đương quy 8g
- Viễn chí 8g
- Hoa hoè 8g
- Hoàng cầm 8g
- Mộc hương 4g
Cách làm và sử dụng:
- Rửa sạch hỗn hợp nguyên liệu thảo dược trên
- Đun sôi 1 lít nước và cho hỗn hợp các thảo dược trên vào nước sôi
- Tiếp tục đun nhỏ lửa trong khoảng 15-20 phút.
- Lọc bỏ hỗn hợp thảo dược, lấy nước dùng
- Uống thuốc này mỗi ngày, chia làm 2-3 lần, trước hoặc sau bữa ăn.
- Liều lượng 1 thang / 1 ngày
Đối với bất kỳ bệnh lý hay tình trạng sức khỏe nào, việc thực hiện kiểm tra định kỳ và tuân thủ đúng các chỉ định và đơn thuốc của bác sĩ là rất quan trọng. Hãy luôn chú ý đến các biểu hiện và triệu chứng của tăng huyết áp và tìm kiếm sự tư vấn y tế kịp thời nếu có bất kỳ vấn đề gì liên quan đến sức khỏe của bạn hoặc người thân.
